۱در یک نگاه
سایت یک سامانهٔ کامل برگزاری آزمون است؛ از لحظه‌ای که دانش‌آموز ثبت‌نام می‌کند تا لحظه‌ای که کارنامهٔ تحلیلی خود را می‌بیند. همهٔ این مسیر در یک سامانه انجام می‌شود و لازم نیست اطلاعات بین چند فایل اکسل یا چند نرم‌افزار جابه‌جا شود.
✎
ثبت‌نام دانش‌آموز
دانش‌آموز خودش ثبت‌نام می‌کند و برایش نام کاربری اختصاصی ساخته می‌شود.
◧
برگزاری آزمون
آزمون می‌تواند کاغذی باشد یا آنلاین و زمان‌دار در خود سایت.
◎
تصحیح خودکار
پاسخ‌برگ‌ها اسکن می‌شوند و سامانه خودکار تصحیح و محاسبه می‌کند.
◔
کارنامه و تحلیل
نمره، تراز، رتبه و درصد هر درس در پنل دانش‌آموز نمایش داده می‌شود.
۲یک آزمون از اول تا آخر چه مسیری طی می‌کند؟
- ثبت‌نام دانش‌آموز دانش‌آموز وارد صفحهٔ ثبت‌نام می‌شود، نام و نام خانوادگی، شمارهٔ خودش، شمارهٔ والدین، شهر، مدرسه، پایه و رشته را وارد می‌کند و یک رمز عبور برای خودش انتخاب می‌کند. مدرسه از فهرست مدارس همان شهر انتخاب می‌شود و اگر مدرسه در فهرست نبود، گزینهٔ «سایر» وجود دارد.
- ساخت آزمون توسط مدیر یا دبیر آزمون با عنوان، تاریخ، پایه، رشته، درس‌ها و تعداد سؤال‌ها ساخته می‌شود. برای هر درس ضریب و نمرهٔ منفی قابل تنظیم است.
- ثبت کلید پاسخ پاسخ صحیح هر سؤال وارد می‌شود و سامانه صحت آن را بررسی می‌کند تا اشتباه در کلید، نمرهٔ همهٔ دانش‌آموزان را خراب نکند.
- برگزاری آزمون آزمون کاغذی با برگهٔ پاسخ‌برگ چاپی برگزار می‌شود، یا دانش‌آموز در آزمون آنلاین زمان‌دار پاسخ می‌دهد؛ پاسخ‌ها هنگام آزمون به‌صورت خودکار ذخیره می‌شوند تا با قطعی اینترنت از بین نروند.
- تصحیح برگه‌ها با اسکنر یا دوربین موبایل بارگذاری می‌شوند و سامانه گزینه‌های علامت‌خورده را تشخیص می‌دهد. مدیر می‌تواند قبل از تأیید نهایی، نتیجهٔ تشخیص را بازبینی کند.
- انتشار کارنامه پس از محاسبهٔ نمره، تراز و رتبه، کارنامه منتشر می‌شود و هر دانش‌آموز فقط کارنامهٔ خودش را می‌بیند؛ همراه با درصد هر درس و رتبه در هر درس.
۳چه کسانی از سامانه استفاده می‌کنند؟
مدیر مجموعه (مالک)
به همهٔ بخش‌ها دسترسی دارد: ساخت آزمون، مدیریت دانش‌آموزان و دبیران،
کلید پاسخ، تصحیح، انتشار کارنامه، اعلان‌ها و مشاهدهٔ پروفایل کامل
هر دانش‌آموز همراه با اطلاعات ثبت‌نام او.
دبیر
فقط به آزمون‌ها و کلاس‌هایی که برایش تعیین شده دسترسی دارد و
می‌تواند آزمون بسازد و روند تصحیح را ببیند.
دانش‌آموز
ثبت‌نام، شرکت در آزمون‌های آنلاین، مشاهدهٔ آزمون‌های پیش‌رو، کارنامه و
تحلیل عملکرد خودش. هر دانش‌آموز فقط اطلاعات خودش را می‌بیند.
هر نقش فقط به بخش مربوط به خودش دسترسی دارد؛ این محدودیت در سرور بررسی
می‌شود، نه فقط در ظاهر سایت.
۴امکانات مهم سامانه
- ثبت‌نام دانش‌آموز با شمارهٔ والدین و انتخاب مدرسه از فهرست بیش از ۱۲۰ مدرسه در ۸ شهر (گرگان، گنبدکاووس، علی‌آباد کتول، آق‌قلا، آزادشهر، بندر ترکمن، بندرگز و کردکوی) با جست‌وجوی سریع و گزینهٔ «سایر».
- پروفایل کامل هر دانش‌آموز در پنل مدیر: مشخصات ثبت‌نام، شهر و مدرسه، شمارهٔ دانش‌آموز و والدین، پایه، رشته، وضعیت حساب و همهٔ کارنامه‌هایش.
- ساخت حساب دانش‌آموز مستقیماً توسط مدیر، با همان امکان جست‌وجوی مدرسه؛ رمز موقت یک‌بار نمایش داده می‌شود.
- آزمون آنلاین زمان‌دار با ذخیرهٔ خودکار پاسخ‌ها و پایان خودکار در زمان مقرر.
- پاسخ‌برگ چاپی اختصاصی و تصحیح خودکار با اسکن یا عکس موبایل، همراه با بازبینی انسانی قبل از تأیید.
- محاسبهٔ نمره با نمرهٔ منفی، درصد هر درس، تراز و رتبهٔ کل و رتبهٔ هر درس.
- کارنامهٔ اختصاصی و خصوصی برای هر دانش‌آموز، همراه با نمودار روند عملکرد.
- اعلان‌های هدفمند برای یک دانش‌آموز، یک کلاس یا همه، با امکان مشاهدهٔ اینکه چه کسی اعلان را دیده است.
- جدول رتبه‌بندی (لیدربورد) و امکان مشاهدهٔ پاسخ‌برگ و کلید پاسخ پس از انتشار.
۵سامانه با چه ابزارهایی ساخته شده است؟
هر بخش از سایت با ابزار استاندارد و شناخته‌شدهٔ همان کار ساخته شده است. در جدول زیر، هر ابزار و نقش آن به زبان ساده آمده است.
| بخش | ابزار | به زبان ساده یعنی چه؟ |
|---|---|---|
| ظاهر و صفحه‌های سایت | Next.js و React | سایت با این ابزار ساخته شده تا سریع باز شود، در موبایل و کامپیوتر درست نمایش داده شود و راست‌به‌چپ و فارسی باشد. فونت اختصاصی آن وزیرمتن (Vazirmatn) است که برای خوانایی فارسی طراحی شده و همراه خود سایت ارائه می‌شود، نه از سرویس بیرونی. |
| مغز سامانه (قواعد و محاسبات) | Django (Python) | همهٔ قواعد مهم — دسترسی‌ها، تصحیح، محاسبهٔ نمره و تراز، ثبت‌نام — در سرور و با این ابزار کنترل می‌شود. |
| دیتابیس (محل نگهداری اطلاعات) | PostgreSQL | یک دیتابیس حرفه‌ای و پایدار که اطلاعات دانش‌آموزان، آزمون‌ها و کارنامه‌ها را نگه می‌دارد. اطلاعات هویتی و اطلاعات آزمون از هم جدا هستند. |
| نگهداری فایل‌ها | فضای ابری لیارا (سازگار با S3) | برگه‌های آزمون و عکس/اسکن پاسخ‌برگ‌ها در فضای خصوصی ابری لیارا ذخیره می‌شود و فقط با اجازهٔ سامانه و لینک موقت قابل مشاهده است. |
| اجرای سامانه روی سرور | Docker روی سرور ابری لیارا | کل سامانه روی یک سرور ابری (VPS) در زیرساخت لیارا اجرا می‌شود؛ هر بخش در یک «بستهٔ» جداگانه (Docker) بالا می‌آید تا به‌روزرسانی و بازگردانی ساده‌تر و امن‌تر باشد. |
| امنیت اتصال و آدرس سایت | Caddy | اتصال کاربر به سایت را رمزنگاری می‌کند (قفل سبز HTTPS) و گواهی امنیتی را خودکار تمدید می‌کند. |
| پایش سلامت سرور | Prometheus و Grafana | به‌طور شبانه‌روزی بررسی می‌کند سایت و سرور سالم هستند و در صورت مشکل، نمودار و هشدار نشان می‌دهد. |
| تست خودکار | Vitest و pytest | پیش از هر انتشار، ده‌ها تست خودکار اجرا می‌شود تا مطمئن شویم بخش‌های اصلی سایت درست کار می‌کنند. |
| کنترل کیفیت و انتشار | GitHub Actions | با هر تغییر، به‌صورت خودکار تست‌ها، بررسی کد و ساخت نسخهٔ نهایی اجرا می‌شود؛ نسخهٔ خراب منتشر نمی‌شود. |
| تصحیح پاسخ‌برگ و PDF | پردازش تصویر و PDF.js | تشخیص گزینه‌های علامت‌خورده از روی عکس یا اسکن، و ساخت برگه‌های قابل چاپ. |
۶امنیت اطلاعات
- رمزنگاری اتصال: همهٔ ارتباط‌ها با HTTPS انجام می‌شود؛ اطلاعات بین کاربر و سایت قابل شنود نیست.
- رمز عبور: رمزها به‌صورت قابل خواندن ذخیره نمی‌شوند و با روش هش امن (Argon2) نگهداری می‌شوند.
- جداسازی دسترسی: دانش‌آموز فقط دادهٔ خودش را می‌بیند؛ پنل مدیر و دبیر جدا و کنترل‌شده است.
- فایل‌های خصوصی: پاسخ‌برگ‌ها در فضای خصوصی ذخیره می‌شوند و لینک عمومی ندارند.
- رمز موقت: حساب‌هایی که توسط مدیر ساخته می‌شوند، در اولین ورود باید رمز خود را عوض کنند.
- ورود به سرور: دسترسی مدیر سرور فقط با کلید امنیتی اختصاصی و بدون رمز عبور معمولی انجام می‌شود.
- ثبت رویدادها: کارهای مهم مثل بازنشانی رمز یا تغییرات مدیریتی ثبت می‌شود.
۷پایداری، پشتیبان‌گیری و نگهداری
زیرساخت ابری لیارا
سایت روی سرور ابری اختصاصی (VPS) در زیرساخت لیارا اجرا می‌شود و فایل‌ها هم در فضای ذخیره‌سازی امن همان زیرساخت نگهداری می‌شوند؛ کنترل کامل روی سرور و داده‌ها در اختیار مجموعه است.
پشتیبان‌گیری
از دیتابیس به‌صورت زمان‌بندی‌شده نسخهٔ پشتیبان گرفته می‌شود و امکان بازگردانی وجود دارد.
به‌روزرسانی بدون قطعی
نسخهٔ جدید در کنار نسخهٔ فعال آماده می‌شود و فقط پس از سالم بودن جایگزین می‌شود.
پایش سلامت
سایت، دیتابیس و سرور به‌طور مداوم بررسی می‌شوند و هر اختلالی قابل ردیابی است.
نکتهٔ واقع‌بینانه: سامانه برای استفادهٔ یک مجموعهٔ آموزشی تنظیم شده است و
به اینترنت نیاز دارد. اگر حجم کاربران هم‌زمان به‌طور چشمگیری افزایش پیدا کند،
منابع سرور باید متناسب با آن بزرگ‌تر شود؛ این کار بدون تغییر ساختار نرم‌افزار
انجام‌شدنی است.
۸وضعیت فعلی و آخرین تغییرات
سامانه روی آدرس examsida.ir فعال است و آخرین نسخه روی سرور مستقر شده است.
- افزودن شمارهٔ والدین و نام مدرسه به فرم ثبت‌نام.
- فهرست کامل مدارس هشت شهر با جست‌وجوی سریع و گزینهٔ «سایر» برای مدارسی که در فهرست نیستند.
- فرم افزودن دانش‌آموز در پنل مدیر با همان امکان انتخاب مدرسه.
- نمایش کامل اطلاعات ثبت‌نام هر دانش‌آموز در پروفایل اختصاصی او در پنل مدیر.
- اجرای موفق کامل تست‌ها و ساخت نسخهٔ نهایی پیش از انتشار روی سرور.
این سند برای توضیح سامانه به کارفرما تهیه شده و عمداً از جزئیات فنی پرهیز کرده است. برای توضیح دقیق‌تر هر بخش، تیم فنی می‌تواند مستندات تکمیلی ارائه کند.